TECH NOTE MS-Stereo
(algemeen, aan de hand van SD442N)
De Sound Devices 442 is voorzien van de nodige faciliteiten ten behoeve van het werken met Mid-Side Stereo microfoontechniek. MS is een microfoontechniek welke is gebaseerd op een MID-signaal, waarbij de SIDE (een "8"-kapsel) in fase wordt opgeteld voor het creeeren van "Links" en ditzelfde signaal in tegenfase wordt afgetrokken van de M tbv. "Rechts" van een stereo signaal.
Bij het werken met MS dient een keuze te worden gemaakt hoe het materiaal aan post-productie wordt aangeleverd: de losse Mid en Side componenten (geeft volledige vrijheid aan Post Productie, echter deze dienen de MS-naar-LR uit te voeren), of een reeds gedecodeerd Links-Rechts signaal (Post hoeft niets meer te doen maar beschikt over het kant en klare stereo signaal. De beide methoden vereisen een andere instelling en gebruik van de mixer.
Afleveren in MS
Doel: afgeleverd worden de losse M en S componenten, op output L (mixer) / spoor 1 (camera) , respectievelijk de S op output R / spoor 2.
Instellingen:
Input 1 (mixer) = de Mid microfoon, gepanned naar LINKS.
Input 2 (mixer) = de Side mic, pan= R
Koptelefoon-matrix = dient op de standen MS te staan (b.v. MS-ST) om toch het resultaat te kunnen beoordelen. De uiteindelijke breedte van het MS-Signaal wordt bepaald in Post Productie middels de balans tussen de M en S signalen.
Daar de breedte van het uiteindelijke stereo signaal in Post Productie afhankelijk is van de balans tussen M en S (lees inputs 1 resp. 2) is het belangrijk dat deze balans tijdens opname constant blijft. De 442 is daarvoor uitgerust met een LINK ON switch op de linkerzijde.
De schakelaar zorgt ervoor dat:
- Fader 1 het overall nivo van zowel input 1 als 2 in vaste verhouding regelt.
- Fader van kan. 2 is niet meer operationeel.
- De Pan ofwel Routing ligt nu reeds vast, zijnde Input 1 naar Master Mixbus Links, In 2 = Rechts
- Slechts de Filters en Gain zijn individueel instelbaar voor zowel inputs 1 als 2
- De PAN van kanaal 1 bepaald de balans tussen input 1 en 2, ofwel de stereobreedte van het signaal na decodering. Het verdient in eerste instantie aanbeveling om deze PAN in het midden te laten staan en zeker niet te gebruiken tijdens het draaien.
Op de Mixbus ontstaat zo op L = Mid, R = Side. De meters geven dan ook op Links het M-signaal weer aan de uitgang, de rechterschaal het S-signaal. Als gezegd dient men voor de afluistering te kiezen voor de standen MS om uitsluitend t.b.v. monitoring een Links-Rechts gedecodeerd signaal te kunnen beluisteren.
Afleveren in Stereo (L/R)
Doel: de audio afleveren in een gebruiksklaar Stereo Signaal, zijnde LINKS op output L (mixer) / spoor 1 (camera) , respectievelijk RECHTS op output R / spoor 2.
Instellingen:
LINK schakelaar aan linker zijde op MS:
Input 1 (mixer) = de Mid microfoon
Input 2 (mixer) = de Side mic.
De LINK MS schakelaar zorgt ervoor dat:
- Fader 1 het overall nivo van zowel input 1 als 2 in vaste verhouding regelt.
- Fader van kan. 2 is niet meer operationeel.
- De routing van de inputs loopt nu via een MS-Matrix naar de mixbus (om exact te zijn: In1= Pan Centre, In2 (in fase) = Pan Links, In 2 (tegenfase) = Panned Rechts
- De Filters en Gain zijn individueel instelbaar voor zowel inputs 1 als 2
- De PAN van kanaal 1 bepaald de balans tussen De L en R uitgangen van de MS Matrix, ofwel de Links-Rechts balans van het resulterende stereobeeld. Het verdient derhalve in eerste instantie aanbeveling om deze PAN in het midden te laten staan en zeker niet te gebruiken tijdens het draaien.
Koptelefoon-matrix = dient op de normale standen te staan, immers de afluistering "luistert"naar de master-mixbus, en deze ontvangt van de MS-Matrix op inputs 1 en 2 een volledig normaal L/R stereo signaal. De daadwerkelijke breedte van het MS-Signaal wordt primair bepaald door de gain van kanaal 2 (de Side) t.o.v. het volume van kanaal 1
TIPS EN OPMERKINGEN
1) MS-Stereo techniek is een op fase gebaseerd stereo-systeem, niet op volumeverschil tussen Links en Rechts. Daar de kapsels bijzonder dicht bij elkaar zitten (hoe dichter hoe beter) zijn de onderlinge volumeverschillen ook gering. Afhankelijk van de gewenste stereobreedte kan het verschil tussen L en R van het stereosignaal beperkt zijn tot enkele dB's
2) Normaliter hengelt men van boven af. De "8" microfoon kijkt dan zo veel mogelijk in een horizontaal vlak naar Links (in fase) en Rechts (tegenfase). Indien echter opeens van onderaf wordt gehengeld, draait effectief in het stereo-beeld L en R om (!) (de "8" hangt immers op zijn kop en L kijkt naar rechts etc). Door nu met de Phase schakelaar op kanaal 2 van de mixer de fase om te draaien wordt dit weer gecorrigeerd en kan dus straffeloos öndersteboven"worden gehengeld.
3) Daar een naar L/R gedecodeerd MS-Signaal altijd wordt opgebouwd uit M+S = L en M-S = R, bepaald de MID microfoon altijd het overall nivo. Het volume van de Side microfoon beinvloed slechts de breedte van het stereobeeld, en verdwijnt zelfs geheel indien het stereosignaal wordt afgeluisterd in Mono.
4) De Gain instelling van de Side kan (bij "gelijke" microfoons als b.v. zowel de M als S van Schoeps, of beiden van Sennheiser o.i.d.) als uitgangspunt gelijk worden gehouden aan de Gain van de M-microfoon. De S zal doorgaans dan zo'n >6 dB zachter uitsturen dan de M, daar de bron doorgaans on-axis voor de M zit, en off-axis voor de S.
5) In MS afgeleverd materiaal heeft als voordeel dat in Post Productie nog de breedte van het stereobeeld kan worden bepaald, en in voorkomende gevallen de S zelfs helemaal kan worden weggedraaid. Effectief houdt Post Productie zo letterlijk uitsluitend de richtmicrofoon over ! Het nadeel is dat in de praktijk Post Productie soms niet bewust is dat het materiaal MS is, en deze behandeld als een L/R signaal. Het effect is dat op het eindproduct op spoor L de pure M staat en op het rechter kanaal de zuivere S. Dit heeft een ronduit dramatisch effect op het geluid. Derhalve is het gemeengoed om MS materiaal altijd drie-dubbel op als zodanig te markeren middels stickers, notities, waarschuiwingsstickers etc etc.
